مسئولیت کیفري اشخاص حقیقی
صفحه اول تماس با ما RSS قالب وبلاگ
مشاوره حقوقی, مقالات حقوق
الهام سه شنبه 14 دی 1395

مسئولیت در فرهنگ لغات به معناي پرسیده شده و خواسته شده، امده و غالبا بًه مفهوم تکلیف و وظیفه و آنچه که انسان، عهدهدار و مسئول آن باشد، تعریف شده است. این معنا به تنهایی نمیتواند مفاهیم گوناگون مسئولیت را بازگو نماید. براي درك مفهوم واقعی مسئولیت از جهات گوناگون باید علاوه بر وجود تعهد و تکلیفی که از طرف مقام صلاحیتدار، وضع و برقرار میشود، عوامل و شرایط دیگري را نیز در نظر گرفت: اول  وجود وظیفه در انجام یا خودداري از انجام عملی که خود این وظیفه ممکن است در اثر مقررات قانونی و یا روابط اجتماعی به وجود آمده باشد. دوم  اطلاع از وجود وظیفه زیرا مطلقاً نمیتوان شخصی را که نسبت به وظیفه خود آگاهی ندارد مسئول شناخت. عدم اطلاع از وجود وظیفه ممکن است معلول نقص قواي عقلانی و عاطفی و یا نقص تربیت اجتماعی باشد و یا عملا وًجود وظیفه و محتواي آن به شخص موظف و مأمور ابلاغ نشده باشد.

سوم  توانایی در انجام وظیفه زیرا به فرض آنکه د و عامل اول تحقق پیدا کند منطقاً نمیتوان کسی را که از انجام وظیفه عاجز است مسئول شناخت. عجز و ناتوانی مأمور در انجام وظیفه نیز ممکن است معلول عوامل شخصی و یا اجتماعی باشد. به طور کلی، الزام شخص به پاسخگویی در قبال تعرض به دیگران؛ خواه به جهت حمایت از حقوق فردي مطرح میشود که از « مسئولیت جزایی » و یا آزادیهاي فردي صورت گیرد و خواه به منظور دفاع از جامعه، تحت عنوان نظر حقوق جزاي اسلامی، تشخیص آن داراي اهمیت فراوانی میباشد. با این وجود، در هیچ یک از قوانین جزایی؛ چه در گذشته و چه در حال حاضر، ماهیت حقوقی و تعریف مسئولیت کیفري به طور مشخص بیان نشده است. چنان که در اکتفا کرده و زمانی عناوین « مسئولیت » مطالعه مقررات جزایی موضوعه ملاحظه میشود، قانونگذار گاهی به ذکر کلمه را براي بیان مواد مربوط به این پدیده انتخاب کرده، بدون اینکه « حدود مسئولیت جزایی » و یا « مسئولیت جزایی » تعریفی از مسئولیت جزایی داده باشد، چنان که مقنن جمهوري اسلامی ایران در بخش چهارم از کتاب اول قانون طی مواد 140 الی 159 از مسئولیت کیفري صحبت « شرایط و موانع مسئولیت کیفري » مجازات اسلامی تحت عنوان کرده است.

در کتاب حقوق جزاي عمومی هم تعریف مشخصی از مسئولیت کیفري ارائه نشده ، چنان که یکی از حقوقدانان به نام بدیهی است براي اینکه بتوان مرتکب را جزائا مًسئول دانست، بایستی » : بدون اینکه وارد بحث مسئولیت شود، مینویسد ساختمان بدنی و فکري او به حد کمال رسیده باشد و قواي روحی او سالم بوده و به واسطه بروز حادثه مربوط به وظایف .« اعضاء قواي مزبور مختل یا زائل نشده باشد به عبارت اخري، مرتکب بایستی از نظر جزایی کبیر بوده و مجنون نباشد مسئولیت عبارت است از رسیدن به حد کمال جسمی و فکري که به علت یک عامل داخلی مختل نشده باشد، در حالی که ممکن است رشد جسمی و فکري مرتکب الزاماً مترادف با مسئولیت نباشد. مجرم میباید با برخورداري از خصوصیات و شرایط تکلیف و صلاحیت انتساب مسئولیت مانند بلوغ، عقل ، اختیار و علم و آگاهی به حرمت عمل، مرتکب جرم شود تا بتوان او را مسئول شناخت. بدین ترتیب میتوان نتیجه گرفت که انسان زمانی میتواند از نظر کیفري مسئول شناخته شود که: اولاً  فاعل جرم از رشد جسمانی و عقلانی برخوردار بوده و با آزادي و از روي اختیار دست به ارتکاب جرم زده باشد؛ ثانیا ً مرتکب جرم قادر باشد که اراده خود را در جهت انجام یا خودداري از انجام عمل ممنوعی به کار گیرد؛

ارسال نظر
نام شما :
آدرس وب سایت :
پست الکترونیک :
پیام شما :
کد امنیتی :